กองทุนเปิด คืออะไร แตกต่างจากกองทุนปิดอย่างไร มือใหม่เลือกแบบไหนดี

คนเริ่มลงทุนกองทุนรวมครั้งแรกมักเจอคำถามเดียวกันตั้งแต่หน้าจอแรกของแอป นั่นคือกองที่เห็นอยู่ตรงหน้าเป็น "กองทุนเปิด" หรือ "กองทุนปิด" และสองอย่างนี้เลือกแบบไหนถึงจะเหมาะ กองทุนเปิด (Open-End Fund) คือกองทุนรวมที่ บลจ. เสนอขายและรับซื้อคืนหน่วยลงทุนได้ต่อเนื่องหลังเปิดขายครั้งแรก โดยไม่กำหนดอายุโครงการ ซึ่งเป็นรูปแบบที่นักลงทุนไทยเจอบ่อยที่สุด การเข้าใจว่ามันต่างจากกองทุนปิดตรงไหนจะช่วยให้เลือกได้ตรงกับเป้าหมายและจังหวะการใช้เงินของตัวเอง

กองทุนเปิดกับกองทุนปิดแบ่งจากอะไร ไม่ใช่แบ่งจากสินทรัพย์ที่ลงทุน

ความเข้าใจผิดแรกของมือใหม่คือคิดว่า "เปิด" กับ "ปิด" แบ่งตามชนิดสินทรัพย์ ความจริงคือแบ่งตามวิธีขายคืนหน่วยลงทุนเท่านั้น กองหุ้น กองตราสารหนี้ หรือกองผสม ล้วนเป็นได้ทั้งแบบเปิดและแบบปิด

กองทุนปิดขายหน่วยลงทุนครั้งเดียวตอนตั้งกอง กำหนดจำนวนหน่วยและอายุไว้ชัด เช่น 3 ปีหรือ 5 ปี ผู้ลงทุนต้องถือจนครบอายุจึงไถ่ถอนคืนกับ บลจ. ได้ ระหว่างทางถ้าอยากขายก่อนต้องไปขายในตลาดรองซึ่งราคาอาจต่างจากมูลค่าจริง ปัจจุบันกองปิดออกใหม่น้อยลงมาก ที่ยังเห็นบ่อยคือกลุ่ม REITs

กองทุนเปิดตรงข้าม คือซื้อเพิ่มหรือขายคืนได้ตามรอบเวลาที่ บลจ. กำหนด ส่วนใหญ่คือทุกวันทำการ และไม่มีวันหมดอายุ เมื่อมีเงินไหลเข้า บลจ. ออกหน่วยใหม่ เมื่อมีคนขายคืนก็ลดหน่วยลง จำนวนหน่วยจึงยืดหยุ่นตลอด

ทำไมมือใหม่ส่วนใหญ่เริ่มจากกองทุนเปิด

เหตุผลหลักอยู่ที่สภาพคล่องและความยืดหยุ่น กองทุนเปิดให้เข้าออกเงินได้ตามรอบโดยไม่ต้องรอครบอายุ เหมาะกับคนที่ยังไม่แน่ใจว่าจะใช้เงินเมื่อไหร่ หรือต้องการทยอยลงทุนแบบ DCA ทุกเดือน

นอกจากนี้กองทุนเปิดมีนโยบายให้เลือกหลากหลายกว่ามาก ตั้งแต่กองตราสารหนี้ความเสี่ยงต่ำ กองหุ้นที่เน้นเติบโต ไปจนถึงกองผสมที่กระจายหลายสินทรัพย์ในกองเดียว ทำให้จัดพอร์ตตามระดับความเสี่ยงที่รับได้ง่ายกว่า

แต่สภาพคล่องสูงไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยง กองทุนเปิดยังมีความเสี่ยงตามสินทรัพย์ที่ลงทุนอยู่ดี กองหุ้นก็ผันผวนตามตลาดหุ้น สิ่งที่ "เปิด" ช่วยได้คือความคล่องตัวในการเข้าออก ไม่ใช่การลดความเสี่ยงของตัวสินทรัพย์

กองทุนเปิดใช้ราคาไหนตอนซื้อขาย ทำไมไม่ใช่ราคาเรียลไทม์

จุดที่มือใหม่มักงงคือราคากองทุนเปิดไม่ขยับวินาทีต่อวินาทีแบบหุ้น แต่ใช้ NAV (Net Asset Value) หรือมูลค่าทรัพย์สินสุทธิต่อหน่วยเป็นราคาซื้อขาย ซึ่งคำนวณครั้งเดียวหลังปิดทำการแต่ละวัน โดย NAV ต่อหน่วยมาจากสูตร

NAV ต่อหน่วย = มูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุน ÷ จำนวนหน่วยลงทุนทั้งหมด

สมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิด: กองมีทรัพย์สินสุทธิ 200 ล้านบาท มีหน่วยลงทุน 10 ล้านหน่วย NAV ต่อหน่วยจะเท่ากับ 20 บาท (ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างสอนวิธีคิด ไม่ใช่ราคาจริงของกองใด) ราคาที่เห็นบนแอปมักเป็น NAV ของวันทำการก่อนหน้า เพราะต้องรอคำนวณสิ้นวัน

ข้อควรระวังที่ตามมาคือเรื่องรอบเวลา แต่ละกองมีเวลาตัดรอบคำสั่ง (cut-off time) ต่างกัน สั่งซื้อก่อนเวลาตัดรอบได้ NAV วันนั้น สั่งหลังเวลาตัดรอบเลื่อนไปวันทำการถัดไป และตอนขายคืนจะมี T+ บอกว่าเงินเข้าบัญชีกี่วันทำการหลังคำสั่งมีผล เช่น T+2 คือได้เงินวันทำการที่สองถัดไป นับเฉพาะวันทำการ กองต่างประเทศมักใช้เวลานานกว่ากองในประเทศ

มือใหม่ควรถามตัวเองว่าอะไร ก่อนเลือกกองทุนเปิด

ก่อนกดซื้อ ลองไล่เช็กสี่ข้อนี้เพื่อให้เลือกกองได้ตรงตัวเอง ซึ่งถ้าจะถามว่าจะใช้เงินก้อนนี้เมื่อไหร่ ถ้าอาจต้องใช้ในระยะสั้น สภาพคล่องของกองทุนเปิดตอบโจทย์ แต่ควรเลี่ยงกองที่ผันผวนสูง

• รับความเสี่ยงได้แค่ไหน กองทุนรวมมีระดับความเสี่ยง 1 ถึง 8 จากต่ำไปสูง เลือกให้ตรงกับที่ตัวเองรับไหว

• นโยบายกองลงในอะไร อ่านหนังสือชี้ชวนก่อนเสมอ อย่าดูแค่ผลตอบแทนย้อนหลัง

• ค่าธรรมเนียมเท่าไหร่ ค่าธรรมเนียมสะสมกินผลตอบแทนระยะยาว โดยเฉพาะกองที่ตั้งใจถือนาน

ถ้าเป้าหมายคือลดหย่อนภาษีควบการลงทุนระยะยาว กองลดหย่อนภาษีอย่าง SSF RMF ThaiESGส่วนใหญ่ก็เป็นกองทุนเปิดเช่นกัน แต่จะมีเงื่อนไขระยะเวลาถือครองขั้นต่ำเพิ่มเข้ามา ต้องอ่านเงื่อนไขให้ครบก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกองทุนเปิด

มือใหม่ควรเริ่มจากกองทุนเปิดหรือกองทุนปิด

ส่วนใหญ่เริ่มจากกองทุนเปิดเพราะเข้าออกเงินยืดหยุ่นและมีกองให้เลือกหลากหลาย กองทุนปิดเหมาะกับคนที่มีเงินเย็นและยอมล็อกเงินตามอายุกองได้

ซื้อกองทุนเปิดวันนี้ได้ราคาวันไหน

ได้ NAV ของวันที่ส่งคำสั่ง ถ้าส่งก่อนเวลาตัดรอบของกองนั้น หากส่งหลังเวลาตัดรอบจะได้ NAV วันทำการถัดไป

กองทุนเปิดขาดทุนได้ไหม

ได้ กองทุนเปิดไม่การันตีผลตอบแทน มูลค่าขึ้นลงตามสินทรัพย์ที่กองถืออยู่ สภาพคล่องสูงช่วยเรื่องการเข้าออก ไม่ได้ลดความเสี่ยงของตัวสินทรัพย์

สรุป กองทุนเปิดคืออะไรและมือใหม่ควรเลือกอย่างไร

กองทุนเปิดคือกองทุนรวมที่ซื้อเพิ่มและขายคืนได้ต่อเนื่องตามรอบ ไม่มีอายุโครงการ จำนวนหน่วยยืดหยุ่น แบ่งเปิด/ปิดจากวิธีขายคืนหน่วยลงทุน ไม่ใช่จากชนิดสินทรัพย์ กองทุนปิดขายครั้งเดียวและมีอายุกำหนด มือใหม่ส่วนใหญ่เริ่มจากกองทุนเปิดเพราะสภาพคล่องสูงและมีกองให้เลือกมาก แต่ยังมีความเสี่ยงตามสินทรัพย์ ราคาซื้อขายใช้ NAV สิ้นวัน ไม่ใช่เรียลไทม์ ต้องเข้าใจ cut-off time และ T+ ก่อนส่งคำสั่ง * เลือกกองจากจังหวะใช้เงิน ความเสี่ยงที่รับได้ นโยบาย และค่าธรรมเนียม เทียบได้ที่หน้ารวมกองทุน

ศึกษาแนวคิดการลงทุนและวางแผนพอร์ตแบบเข้าใจง่ายเพิ่มเติมได้ในคลังความรู้การลงทุน ติดตามราคากองทุน หุ้น และมุมมองการลงทุนแบบเรียลไทม์ได้ที่ Aslan.ai

บทความนี้จัดทำเพื่อการให้ความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลก่อนตัดสินใจ